 đang trao ngọc cho nhau để xem của lạ, thì
mèo tiến lại cọ vào người chủ. Nhân khi chủ sơ ý, nó nhảy lên ngoạm
lấy viên ngọc và lập tức cong đuôi nhảy lên bờ chạy mất. Thấy thế,
chó cũng ba chân bốn cẳng chạy theo trước con mắt ngơ ngác của
mấy bố con nhà ông chài.
Lần này mèo tranh chó mang ngọc. Mèo lên mặt không, bảo
chó:
- Lần trước ngậm bị rơi mất, lần này có cách rất hay là đội lên
đầu. Sắp đến nhà rồi, chả sợ gì nữa.
Nó nói thế nào thì làm như thế.
Nào ngờ mới đi được một quãng đường, bấy giờ có một con quạ
đưang bay trên đầu mèo, thình lình sà xuống đớp lấy rồi bay lên đậu
trên cành cao. Thấy ngọc lại mất, đến lượt chó mắng mèo rất dữ, rồi
nói:
Ngọc rơi xuống nước còn có thể lấy được, chứ bay lên trời thì
đừng có hòng.
Mèo buồn rầu, nhưng ngẫm nghĩ một lát, nó lại bảo chó:
- Đúng rồi. Tao đã nghĩ ra được một kế.
Chó hỏi:
- Kế gì?
Đáp:
- Giả chết bắt quạ.
Nói xong mèo chạy xuống bờ sông uống một bụng nước đầy
căng. Đoạn trở về xua chó trốn đi một chỗ, còn mình thì tới gốc cây
phơi bụng trắng hếu giả vờ chết. Quạ đang ngậm ngọc, đậu trên cây
cao nhìn xuống thoáng thấy có bóng con vật chết, vội vàng bay xuống
toan rỉa thịt. Nhưng khi quạ vừa xáp lại thì mèo đã nhảy xổ lên vồ
lấy Quạ. Quạ van lạy xin trả lại viên ngọc cho mèo để được tha
mạng. Mèo chỉ đợi có thế, ngoạm lấy viên ngọc ra đi.
Lần này, cả hai con đưa ngọc về đến nhà vẹn toàn. Anh chưàng
thuỷ thủ lấy lại được món tặng vật của Long Vương, hết sức vui
mừng càng thêm quý mến hai con vật có tình có nghĩa.


ANH KHỜ ĐƯỢC KIÊN
Có một anh chàng nọ quá đỗi thật thà nên mọi người gọi anh là
thằng Ngốc. Chàng Ngốc khoẻ mạnh, yêu đời và lao động giỏi. Anh
chàng nghèo khổ, không cửa không nhà phải đi ở mướn cho một tên
trọc phú. Anh làm lụng quần quật suốt ngày này sang ngày khác,
năm này sang năm khác. Thấy anh khoẻ mạnh dễ sai bảo nên sau
năm năm nghe anh ta đòi tiền công, hắn dỗ dành anh thêm cho hắn
năm năm nữa. Lại năm năm nữa trôi qua. Thấy anh đòi tiền công để
về, lão trọc phú lại dỗ:
- Mày ở với tao đã lâu thành ra thân tình trong nhà nên tao
không nỡ chia tay ngay với mày. Thôi mày ở với tao thêm năm năm
nữa rồi tao đưa tiền công cả mời lăm năm ba nén vàng. Lúc đó thì
mày tha hồ giàu có.
Nghe bùi tai, chàng Ngốc lại dồn hết sức lực làm việc quần quật
cho lão trọc phú thêm năm năm nữa. Lần này hết hạn anh một mực
đòi thôi việc. Dỗ mãi cũng không được, lão trọc phú bèn mang vàng
ra trả. Chàng Ngốc cầm vàng hý hửng đi mà đâu biết được lão trọc
phú đưa cho toàn vàng giả. Có tiền trong tay chàng Ngốc định đi
ngao du thiên hạ cho thoả lòng mong ước được biết đó biết đây sau
bao nhiêu năm lao động nhọc nhằn. Đi được một hồi anh ghé vào nhà
một người thợ bạc. Người thợ bạc hỏi cho biết anh là ai và đi đâu, thì
chàng Ngốc kể hết chuyện mình ra sao, được trả công như thế nào.
Nhìn mấy nén vàng anh ta khoe người thợ bạc thấy anh chưàng này
ngốc nghếch nên định bụng lừa, hắn bảo:
- ở chốn thành đô chỉ có nhà quyền uy mới xưài được, chớ dân
thường thì rát khó lắm, tốt hơn hết anh nên đổi ra bạc nó dễ tiêu
lắm. Sẵn đây tôi có mấy nén bạc anh thích thì tôi đổi hộ cho, cứ một
vàng ăn hai bạc.
Nghe có lý chàng Ngốc khẩn khoản xin đổi hộ. Không ngờ lão
thợ bạc lại đưa sáu thỏi chì giả bạc. Chàng Ngốc cầm lấy cầm lấy
cám ơn rối rít và lại vui vẻ lên đường.
Đến một nơi khác trên đường tới kinh đô anh chàng gặp một
thợ giày. Mải nói chuyện vui miệng với người đó anh kể là mình có
sáu thỏi bạc. Hắn biết là bạc giả song đang cần chì nên gạ đổi lấy
một nghìn tờ giấy, hắn chỉ vào thứ giấy lưụa giả của mình và bảo:
- Đây là thứ "lụa đinh kiến" quý lắm, anh nên đem tới kinh đô
bán, cứ mỗi vuông lấy một quan tiền thì tha hồ mà tiêu.
Nghe bùi tai chàng Ngốc đồng ý ngay. Khi ngang qua trường
học thấy một người học trò đang chơi chong chóng thấy giấy xanh mà
cả đời anh chưa thấy bao giờ nên thích lắm bèn tới xem và hỏi:
- Cái gì thế này?
Cậu học trò láu lỉnh nói đùa:
- Đây là cái "thiên địa vận" dùng nó có thể biết được việc trời
đất, mọi việc thế gian đều tỏ tường, nó quý lắm vì điều gì cũng đoán
được trước.
Chưàng Ngốc nghe vậy bèn gạ đổi lấy một nghìn vuông lụa
đinh kiến của mình. Cậu học trò tất nhiên là đồng ý luôn.
Với "thiên địa vận" trong tay, chưàng Ngốc nghĩ đưã đến lưúc
được mọi người sẽ kính phục hết nhẽ. Qua một cánh đồng rộng chàng
Ngốc thấy đưám trẻ chăn trâu đang chơi một con niềng niễng lớn có
đôi cánh xanh đỏ rất đẹp. Tò mò anh lại xem. Bọn chúng không muốn
cho anh xem nên chúng nói dóc anh hốt hoảng.
- Anh tránh ra đi, đây là "ngọc lưu ly" quý hiếm lắm. Đeo nó
vào người thì hè mát, đông ấm, đến đức vua cũng chưa chắc đã có.
Chàng Ngốc nghe vậy nghĩ là không ngờ lên đời có của quý đến
thế, quý tới mức đến đức vua cũng chưa có. Anh chàng bèn đem
"thiên địa vận" của mình ra gạ đổi, lũ chăn trâu thấy chong chóng
đẹp nên bằng lòng đổi. Chúng bỏ con niềng niễng vào túi còn thắt
miệng lại dặn thằng Ngốc:
- Lúc nào về đến nhà thì mở xem. Không thì ngọc bay mất đấy.
Được viên ngọc quý rồi chàng Ngốc định bụng vào triều dâng
vua để ngắm cảnh Vương triều. Nhưng tới cửa ngọ môn thì chàng ta
bị lính gác chận lại. Chàng Ngốc than vãn:
- Tôi đi làm thuê, làm mướn những mời lăm năm trời vất vả
mới được ba nén vàng, rồi đổi lấy sáu thỏi bạc, đến một ngàn vuông
"lưụa định kiến", đến cái "thiên địa vận" cuối cùng viên ngọc quý đó,
vậy cớ sao không cho tôi vào.
Lúc đó có một gian thần đi ngang qua nghe chàng Ngốc nói có
hột ngọc lưu ly hắn liền nổi lòng tham liền nhận lời dẫn chàng Ngốc
vào bái kiến, hắn bảo anh cứ tạm thời chờ ở cửa. Cầm được cái túi,
tên quan thấy có gì đó tròn tròn ở trong thì khấp khởi mừng thầm.
Hắn bước qua ngưỡng cửa hoàng cung bèn giở ra xem thực hư như
thế nào để tìm cách chiếm đoạt. Ai dè mở túi ra nó bay vụt mất.
Chàng Ngốc thấy vậy túm lấy tên quan bắt đền. Anh giơ tay
đánh trống ở hoàng cung vang lên. Bọn lính kéo anh ra cửa đánh.
Chàng khóc ầm ĩ. Thấy động vua sai người ra dẫn chàng Ngốc vào
hỏi sự tình. Ngốc tâu:
- Muôn tâu bệ hạ, tôi đi ở mời lăm năm được ba nén vàng, rồi
sáu nén bạc, rồi một ngàn vuông "lưụa đinh kiến" rồi cái "thiên địa
vận" mới được hòn "ngọc lưu ly" để đem vào dâng bệ hạ, thế mà cái
ông quan kia mở túi làm viên ngọc bay mất. Xin ngài rủ lòng thương
xử cho con với. Tên gian thần thì ra sức chối cãi, xong vua vẫn phán:
- Tên dân này đem hòn ngọc lạ dâng ta. Đó là ý tốt. Để mua
viên ngọc đó hắn tốn bao nhiêu công sức và tiền của, vậy kẻ làm mất
viên ngọc không chỉ có tội với ta, mà còn phải bồi thường cho người có
ngọc đủ số chi phí để có viên ngọc quý đó.
Đoạn vua quay sang nói với chàng Ngốc:
- Trẫm ban cho ngươi một chức quan nhỏ để thưởng công cho
lòng trung hiếu với trẫm.
Chàng Ngốc sướng đến run người, chưàng nhận đủ số tiền bồi
thường và vui vẻ đi nhậm chức quan mà nhà vua đã ban cho chàng.


BIỂN HỒ LAI LÁNG
Xưa, có hai vợ chồng một nhà nọ làm ăn chí thú. Họ sinh được
ba người con, đều là con trai. Hai vợ chồng nuôi con rất chăm chút.
Từ lâu, tay họ làm ra rất nhiều tiền của, ruộng vườn, nhưng có
miếng gì cũng nhịn ăn để dành, những mong gây dựng cho mỗi con
một cơ nghiệp riêng. Cho đến ngày cưới vợ cho đứa con thứ ba xong,
chồng bảo vợ.
Chúng ta nhờ trời" con có của nên." Nay chúng ta đưã đến thời
kỳ răng long đầu bạc mà con thì đưã khôn lớn cả. Vậy cũng nên chia
tài sản cho chúng nó làm ăn, đứa nào lo phận nấy, để khỏi tranh
giành sau này. Có vậy mới yên tâm an hởng tuổi già được!
Thấy vợ đồng ý, ông già bèn cho mời họ hàng làng nước lại lập
chúc th. Ông chỉ để lại cho mình và vợ một phần nhỏ tài sản để
dưỡng lão, còn bao nhiêu của chìm của nổi đều chia hết cho các con.
Tuy đã ngoài sáu mươi tuổi, nhưng ông già vẫn khoẻ mạnh và
chưa chịu để tắt chí kinh doanh. Vì thế, sau khi phân chia tài sản
của các con xong, hai vợ chồng lại lao vào công việc làm ăn. Với phần
của dưỡng lão, họ lại đưa ra buôn bán. Không ngờ thần tài còn vợng,
lãi mẹ đẻ lãi con. Tiền bạc lại tuôn như nước chảy. Không đầy bảy
tám năm sau, họ trở nên giàu có như trước. Trong khi đó ba đứa con
của ông phần thì thiếu kinh nghiệm, phần thì siêng ăn nhác làm,
nên cơ nghiệp mới nhen lên chưa được bao lâu đã trở nên sa sút.
Một hôm, cả ba đứa con đều tìm đến gặp bố mẹ rồi nói:
- Bây giờ bố mẹ ngày một yếu. Theo ý chúng con, bố mẹ chỉ nên
nghỉ ngươi tĩnh dưỡng cho khoẻ, để phần tài sản lại cho anh em
chúng con quản lý, chúng con xin phụng dưỡng bố mẹ đến mãn đời.
Ông già trả lời:
- Bố mẹ cũng muốn như vậy lắm. Nhưng ngặt vì xưa nay chưa
mẹ nuôi con thì được, còn con nuôi chưa mẹ có phải dễ đâu!
- "Bố mẹ đừng lo gì cả", bọn con nói tiếp. "Người ta không có của
chưa mẹ để lại cũng nuôi được chưa mẹ thay, huống hồ là phần tài
sản của bố mẹ như thế thì lo gì mà chẳng nuôi được!"
Ông già nghĩ ngợi hồi lâu rồi hẹn ba tháng nữa sẽ trả lời.
Xung quanh nhà ông già là một vườn cây ăn quả. ở đây có rất
nhiều tổ chim. Một hôm ông bảo bọn trẻ con lối xóm trèo lên cây
muỗm tìm cho mình một tổ chim. Đứa trẻ trèo một chốc bắt xuống
cho ông một tổ trong có bốn con: một cặp vợ chồng chào mào và hai
con chim con. Ông già thả bố mẹ nó ra rồi làm một cái lồng rất đẹp,
bỏ hai con chim non vào đó. Đoạn cho treo lồng lên cây. Và ông thấy
hàng ngày chim chưa và chim mẹ ríu rít mang mồi về bám vào lồng,
thò cổ vào mà đút cho chim con. Ông già ngẫm nghĩ: "Loài chim rất
yêu con, dù con có bị bắt cũng không chịu bỏ". Khi hai con chim con
đã khôn, ông già lại sai bọn trẻ tìm cách bắt cho được hai con chim
chưa và mẹ lại. Bắt được rồi, ông bỏ chúng vào lồng mà thả hai con
chim con kia ra. Nhưng một khi được giải phóng hai con chim con
bay một mạch mất hút, không hề trở lại. Việc đó làm cho ông suy
nghĩ nhiều:
- Đồ bội bạc! Chẳng có đứa con nào nhớ tới bố mẹ nó cả, chưa
nói tới chuyện đút mồi nữa.
Và sau đó ông già kết luận:
- Con người ta cũng vậy thôi. Chỉ có trả nợ xuống mà không trả
nợ lên!
Ba tháng trôi qua, ba đứa con của ông già lại đến giục bố mẹ
trả lời. Ông già kể cho họ nghe chuyện chim chào mào vừa q